Αρχείον Ιωάννου Καποδίστρια, τ. Ζ΄

Τίτλος:Αρχείον Ιωάννου Καποδίστρια, τ. Ζ΄
 
Τόπος έκδοσης:Κέρκυρα
 
Εκδότης:Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών
 
Συντελεστές:Κώστας Δαφνής
 
Έτος έκδοσης:1986
 
Σελίδες:362
 
Θέμα:Ελληνικά κείμενα του Καποδίστρια
 
Κατάλογος Καποδιστριακού Αρχείου Κερκύρας
 
Ο Καποδίστριας στην Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1811-1828
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 45.07 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 204-223 από: 362
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/204.gif&w=550&h=800

la permission de visiter les couvents du Mont Athos et des lettres de recommandation pour les abbès et pour les métropolitains. Ils justifièrent cette demande en annonçant qu’ils se proposaient à s’instruire profondément des principes et des rites de la religion grecque. Ils ont obtenu ces lettres. Ils voyagèrent. Habillés en moines, ils firent un long séjour au Mont Athos. Dans leur tournée en Grèce ils gagnèrent la confiance de plusieurs archevêques.

Avantages de la position des Anglais dans les îles de Zante et de Céphalonie

En occupant les îles de Zante et de Céphalonie les Anglais ont eu en vue d’y établir le centre de leurs relations avec les Grecs. La position en est très avantageuse. Ils en profitent avec beaucoup de sollicitude.

Projet politique des Anglais

Leur système politique à l’egard des Turcs paraît être connu. Tant que le gouvernement turc pourra se soustraire à la dépendance française, les Anglais sont intéressés à le soutenir. Aussitôt que la France voudra s’emparer de ce gouvernement, les Anglais ont le projet d’occuper toutes les îles, la Morée et touts les côtes maritimes.

Les Grecs ne peuvent pas être dévoués aux Anglais

Les Grecs soupçonnent ce projet. De là il résulte que leur attachement à l’Angleterre ne tient qu’aux avantages temporaires qu’elle leur procure. Elle les paye grandement. Son ministre à Constantinople leur accorde une protection ouverte. Ce sont deux moyens bien sûrs pour gagner leurs services, jamais leur confiance et leur dévouement.

Anecdote qui prouve l’importance que les Grecs donnent aux apparences

Avant la dernière guerre entre l’Autriche et la France un voyageur anglais fit un long séjour à Vienne. Il lia connaissance avec les Grecs lettrés qui se trouvent dans ce pays. Il étudia la langue grecque et se procura plusieurs renseignements sur l’état de la Grèce. La partie de laquelle il s’occupait particulièrement, c’était la rédaction d’un catalogue dans lequel il inscrivait les noms et les signalements caractéristiques des hommes les plus distingues et influents, qui se trouvent dans les diverses contrées de la Grèce. Par ce moyen indirect, il fit entendre que son gouvernement pouvait être dans le cas d’avoir besoin de leurs services. Ce qui flatta infiniment l’ammour-propre et de ceux, qui sont à Vienne et de ceux, qui sont en Grèce.

Σελ. 204
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/205.gif&w=550&h=800

13

CE QUE LA RUSSIE PEUT FAIRE POUR CONSERVER SUR LES GRECS SA BIENFAISANTE PROTECTION

Les Grecs sont dévoués à la Russie

La Russie a des titres au dévouement des Grecs et les Grecs lui sont dévoués. Il est inutile de prouver cette vérité par la narration des faits qui sont très connus.

Faits sur lesquels ils fondent leurs espérances

La protection que la Russie accorde aux Serviens. L’occupation de la Moldavie et de la Valachie. La nomination du métropolitain Ignace au siège de la Valachie. Les écoles publiques et l’académie que ce prélat a instituées dans son diocèse et les marques de haute bienveillance avec lesquelles S.M.L.’Empereur l’a encouragé. La nomination du général Comneno à la place de vice-président à Bucorest. Touts ces faits persuadent les Grecs que la Russie est toujours la même à leur égard et que sa puissante protection ne les abandonnera jamais.

Les moines et les savants désirent connaître si la Russie est intentionnée de les protéger.

Monsieur Govdelas, savant grec très distingué, se trouve actuellement à St.-Pétersbourg. Il demande la protection et les secours de S.M.L’Empereur pour publier ses oeuvres des mathématiques. Il ne faut pas regarder cet homme comme un aventurier. Il serait peut-être plus juste de la considérer comme un aventurier. Il serait peut-être plus juste de le considérer comme un homme envoyé par des moines et par des savants pour connaître si la cour de Russie est encore dans le système d’accorder à l’église et aux sciences et lettres grecques cette protection, qu’elle leur accorda du temps du temps des métropolitains Eugène Bulgarie et de Nicéphore Téotokis.

Question que les Grecs se font au sujet de la paix avec les Turcs.

La paix avec la Turquie et le sort des Serviens va décider une question, que les Grecs se font tous les jours entre eux: "La Russie, veut-elle nous protéger; Ou nous abandonne-t-elle aux Turcs?”

Si la Russie étend ses frontières. Et effets

Quelques que soient les frontières que la Russie jugera à propos de se donner du côté de l’Empire Ottoman, il paraît que les pays qu’elle aura acquis, ne peuvent

Σελ. 205
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/206.gif&w=550&h=800

manquer de devenir la terre de promission pour les Grecs. Ce sera alors à la sagesse des employés destinés soit à administrer ces pays, ou à y résider, à s’emparer exclusivement de l’esprit de tous les Grecs, et à leur donner la direction, qui sera la plus conforme au système que la Russie voudra adopter à leur égard.

Ce qu’on peut faire si la Russie ne fait pas des acquisitions sur le territoir

turc.

Si la Russie n’était pas dans le système de faire de nouvelles acquisitions sur le territoire turc, si le sort des Serviens n’était pas aussi brillant que les Grecs le désirent, il paraît de la plus grande importance de faire entrevoir à tous ces peuples un meilleur avenir et de ne pas les livrer en attendant au désespoir.

La Bessarabie et la Crimée peuvent offrir un asile aux Grecs

Le Bessarabie et la Crimée sont les pays où ce meilleur avenir peut être réalisé sous des formes réellement séduisantes. Un fait historique expliquera cette idée mieux qu’un long discours.

Fait qui le prouve

Trieste était un misérable pays. En peu d’années il est devenu florissant en population, en industrie, en richesse. Les Grecs y contribuèrent essentiellement. L’impératrice Marie-Thérèse l’a voulu, mais elle dut les succès de son projet au génie et au crédit d’un prêtre grec, nommé l’abbé Omirus de Smyrne. Ce prêtre avait studié en Italie et en France. La reine Marie-Antoinette le rencontra aux Tuilleries, lui parla et lui ayant reconnu des grands talents, l’envoya à sa mère l’impératrice Marie-Thérèse.

Ce prêtre fit connaître à l’impératrice la possibilité de créer à Trieste le port le plus commerçant de la Méditerranée. Son projet fut adopté. On commença à l’exécuter par la fondation d’une église grecque et l’abbé Omirus par la correspondance engagea ses compatriotes à venir s’établir à Trieste. De là la concurrence des Grecs et les progrès rapides de la ville qui venait d’être fondée.

La Crimée dans ce moment a des attraits aux yeux des Grecs

La Crimée dans ce moment-ci a de grands attraits aux yeux des négociants grecs. Ils sont vexés à Trieste, à Vesine, à Ancone, à Gènes, en Hollande et ils souffrent des contrariétés à Vienne, depuis que Trieste ne fait plus parti de lAutriche, et que la nouvelle route des provinces illyriennes est ouverte.

Son commerce et moyen de le faire prospérer

Le commerce de la Crimée peut devenir très considérable. Taganrok, Kaffa, Odessa pour être animées demandent des hommes, de l’argent, de l’industrie et de

Σελ. 206
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/207.gif&w=550&h=800

l’activité. Les Grecs attendent. Pour les faire venir en Crimée spontanément et sans bruit, il ne faut qu’un prêtre fait à l’imitation de l’abbé Omirus. La Russie le possède, c’est le métropolitain Ignace.

En accordant un sort et des espérances légitimes aux Grecs

Ce n’est pas tout. Il faut inspirer encore de l’enthousiasme aux Grecs. Il faut parler à leur imagination, sans oublier que la corde qui dans leur âme règle tous les mouvements, c’est celle de l’amour-propre. Quelque décoration donnée à temps à ceux qui professent les lettres et les sciences, une imprimerie grecque établie en Crimée, quelques savants pensionnés, une école publique, un journal et il ne faut pas davantage.

Effets

Dès que les plus distingués parmi les savants grecs sont dévoués à la Russie, toute la classe des savants aspirera au même sort. Le clergé s’élèvera ausi à la même espérance, ou au moins, on aura un moyen très facile de le mettre dans les intérêts de la Russie toutes les fois qu’on le jugea à propos. Car de la correspondance littéraire on passe aisément à la correspondance politique. Des plus grands détails à ce sujet me faisaient sortir des bornes que je me suis imposées.

Le comte CAPODISTRIAS

Σελ. 207
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/208.gif&w=550&h=800

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ1

Τί οφείλουν οι Έλληνες στη Ρωσία

Ο ελληνικός λαός οφείλει το όνομα, την πραγματική του ύπαρξη και τις ελπίδες του στην ευεργετική μεγαλοψυχία και στη μεγάθυμη προστασία της Ρωσικής Αυλής.

Πριν από τον πόλεμο του 1769, ο ελληνικός λαός ήταν τσακισμένος από τη μιζέρια και την άγνοια. Η γενέθλια γη του, το υπέροχο κλίμα της που τη γονιμοποιεί, τα μνημεία που περικλείνει, όλα ήταν γύρω του χωρίς ζωή. Η δυναμική φωνή της αυτοκράτειρας Αικατερίνης Β', εμψύχωσε με νέα ζωή τις ωραίες περιοχές της Ελλάδας και ενέπνευσε στους Έλληνες το ευγενικό αίσθημα να εκτιμήσουν όπως πρέπει τους προγόνους τους.

Από τότε άρχισε η ηθική αναγέννηση αυτού του λαού. Και σημείωσε αλματώδη πρόοδο, η οποία συνεχίζεται και τώρα.

Οι Έλληνες είναι αξιοι καλύτερης πολίτικης τύχης

Η Γαλλική Επανάσταση και τα εξαιρετικά γεγονότα που άλλαξαν την όψη και τις σχέσεις των ευρωπαϊκών κρατών, η παρακμή της Τουρκικής Αυτοκρατορίας και η προτεραιότητα που δίνουν μερικές Δυνάμεις για την τύχη των υπολοίπων αυτής της αυτοκρατορίας, όλα αυτά και ένα πλήθος άλλα που πηγάζουν από τις ίδιες αιτίες, κάνουν τους Έλληνες να αισθάνονται ότι σε λίγο η τύχη τους θ’ αλλάξει κι ότι μια μέρα θα μπορέσουν ν’ αποκτήσουν δική τους πατρίδα και να ζήσουν - χωρίς να κοκκινίζουν και χωρίς να τρέμουν - με τιμιότητα και ασφάλεια.

Η ιδέα αυτή είναι η μόνη που κυριαρχεί τώρα στο πνεύμα και στις καρδιές των μορφωμένων Ελλήνων. Και με βάση αυτήν την ιδέα κάνουν ό,τι μπορούν για να διαπαιδαγωγήσουν τους συμπατριώτες τους και να τους εισάγουν στον κόσμο και στην ανθρώπινη εμπειρία.

1. Πρώτη μετάφραση του υπομνήματος αυτού δημοσιεύθηκε το 1973. (Γ. Ιωαννίδου - Μπιτσιάδου - Βαλκανική Βιβλιογραφία, τόμ. Λ' συμπλήρωμα-Θεσσαλονίκη, Ι.Μ.Χ.Α.,1973, σσ 279 -310). Η μετάφραση αυτή εγινε από τα ρωσικά στα οποία ο Αρς είχε μεταφράσει το γαλλικό πρωτότυπο. Προτιμήσαμε τη μετάφραση του Περικλή Ροδάκη (περ. ΤΟΤΕ, τευχ. 8, σελ. 621) που εγινε από το γαλλικό πρωτότυπο.

Σελ. 208
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/209.gif&w=550&h=800

Απόψεις αυτού του μνημονίου

Από την άποψη αυτή, προτίθεμαι να παρουσιάσω στη Μεγαλειότητά σας, την πραγματική κατάσταση του ελληνικού λαού. Ο λαός αυτός φαίνεται άξιος της προσοχής της αυτοκρατορικής σας κυβέρνησης. Η Αγγλία και η Γαλλία ενδιαφέρονται για το θέμα αυτό. Κάνουν θυσίες για να λύσουν ευνοϊκά γι’ αυτές το πρόβλημα. Η Ρωσία χρειάζεται απλώς να διατηρήσει την ευεργετική της επιρροή.

Τα στοιχεία, που συγκεντρώθηκαν με προσοχή, αποτελούν τη βάση αυτού του μνημονίου. Τολμώ να τα υποβάλλω στη φωτισμένη κρίση της Μεγαλειότητάς σας, με σκοπό να εκπληρώσω, από τη μία το καθήκον του πιστού υπηρέτη της Ρωσίας και από την άλλη το καθήκον του πολίτη, που είναι προοδεμένος σταθερά στην τίμια υπόθεση της πατρίδας του.

I. Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΧΩΡΕΣ

Τί παρουσιάζουμε

Σ’ αυτό το κείμενο παρουσιάζουμε, από στατιστική πλευρά, το αριθμητικό μέγεθος αυτού του λαού, την κατάστασή του, την απασχόληση και την παιδεία του, καθώς και τις δυνάμεις του κι από ηθική άποψη, το γενικό χαρακτήρα του ελληνικού λαού και τα ιδιαίτερα γνωρίσματα όλων εκείνων που ασκούν πάνω σ’ αυτόν κάποια επιρροή.

Πηγές πληροφοριών

Για να συντάξω αυτήν την ανασκόπηση, έχω μελετήσει από πολύ καιρό τα γεγονότα και τη γενική πείρα, αλλά συμβουλεύτηκα και τους πιο μορφωμένους συμπατριώτες μου. Ίσως το στατιστικό μέρος να είναι κάπως υπερβολικό, γιατί στην Ελλάδα δεν είναι δυνατό να πάρει κανείς στοιχεία, ούτε με επιτόπια έρευνα, ούτε από τις διοικητικές αρχές. Πάντοτε πρέπει να αναφέρεται κανείς στις μαρτυρίες και στις γνώμες των άλλων.

II. ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ

Διασπορά του πληθυσμού

Οι Έλληνες στην Τουρκία αποτελούν πληθυσμό εννέα εκατομμυρίων, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου ζει στο χώρο της αρχαίας Ελλάδας, ενώ οι υπόλοιποι είναι διασπαρμένοι σ’ όλες σχεδόν τις εμπορικές επαρχίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Σελ. 209
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/210.gif&w=550&h=800

Ο γενικός χαρακτήρας του ελληνικού λαού

Ο ελληνικός λαός διατηρεί παντού - σε σχέση με τους Τούρκους - τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του, τη θρησκεία του, τη γλώσσα του, τα ήθη του, καθώς και την ηθική του ανωτερότητα, που του χαρίζει η ιδιοφυία του.

Η ταξική διαίρεση

Είναι κάπως δύσκολο να χωρίσει κανείς αυτόν τον λαό σε κοινωνικές τάξεις. Οι υποτελείς των Τούρκων δεν έχουν πολιτικά δικαιώματα και η στρωματική τους διάρθρωση - που άλλοτε προέρχεται από την τύχη, άλλοτε από την καταγωγή κι’ άλλοτε από την εκπαίδευση - αποτελεί ένα είδος μυστικού για τους Έλληνες, που πρέπει να το διατηρούν πολύ προσεκτικά στις παροικίες τους.

Παρ’ όλα αυτά θα μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε τέσσερις τάξεις: η πρώτη περιλαμβάνει τους ιδιοκτήτες και τους ευγενείς· η δεύτερη τον κλήρο και τους επιστήμονες· η τρίτη τους εμπόρους και τους ναυτικούς· και η τέταρτη τους εργαζόμενους κάθε κατηγορίας και τους ανθρώπους που δεν ξέρουν άλλη τέχνη πέρα από τα άρματα.

III. ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ

Υπάρχουν μόνο μικροϊδιοκτήτες και γιατί;

Σχεδόν όλοι οι Έλληνες στην Τουρκία είναι μικροϊδιοκτήτες γης. Σχεδόν κανένας δεν έχει μεγάλη περιουσία. Πριν από τον πρώτο Ρωσικό πόλεμο, υπήρχαν στο Μοριά και στις οθωμανικές επαρχίες της Μαύρης Θάλασσας μεγαλοϊδιοκτήτες, που η περιουσία τους ήταν πολύ σημαντική. Κι αυτοί έδειξαν αφοσίωση στα συμφέροντα της Ρωσίας. Οι διώξεις των Τούρκων κατάντησαν μερικούς από αυτούς να γίνουν δυστυχείς, ενώ μέχρι τότε ήταν αφέντες, και άλλους να εκπατρισθούν αναγκαστικά.

Το ξεκίνημα των Εμπορικών Οίκων

Εξαιτίας όλων αυτών, οι Έλληνες ήταν υποχρεωμένοι να εγκαταλείψουν τις μεγάλες έγγειες ιδιοκτησίες. Και σ’ αυτό ακριβώς οφείλονται οι ελληνικοί εμπορικοί οίκοι - τόσο στην Τουρκία, όσο και στις άλλες χώρες - καθώς και τα πρώτα βήματα αυτού του λαού προς την αναγέννησή του.

IV. Η ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑ

Η αριστοκρατία έχει μηδενιστεί· διατηρείται ακόμα εκείνη του Φαναριού

Εκεί που δεν υπάρχουν μεγαλοϊδιοκτήτες γης, η «αριστοκρατία» είναι

Σελ. 210
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/211.gif&w=550&h=800

απλώς ένα κενό όνομα, στείρο και πολλές φορές επικίνδυνο. Οι περισσότεροι Έλληνες έχουν αποποιηθεί αυτόν τον τίτλο. Οι Φαναριώτες προσδίδουν σ’ αυτόν μια πραγματική αξία, γιατί εκεί οφείλουν τη σημαντική θέση του Μεγάλου Δραγουμάνου (Διερμηνέα) την οποία κατέχουν, καθώς επίσης και τη θέση του ηγεμόνα της Μολδαβίας και της Βλαχίας, την οποία ελπίζουν να κρατήσουν.

Χαρακτήρας των μικροϊδιοκτητών

Έτσι γενικά οι Έλληνες παραμένουν στη γενέθλια γη, με την ελπίδα να την κατακτήσουν μια ημέρα και να την εξουσιάζουν με την ασπίδα του νόμου. Μισούν τους Τούρκους που τους εμποδίζουν. Κι επειδή δεν παίρνουν μεγάλο μέρος στη διοίκηση της χώρας, περιφρονούν τους τίτλους και τα προνόμια της αριστοκρατίας. Και το μόνο που ελπίζουν είναι να έρθει η ευτυχισμένη στιγμή που θα μπορέσουν τίμια να την ξανααποκτήσουν.

Χαρακτήρες των ευγενών

Οι ευγενείς είναι μορφωμένοι, ενεργητικοί, λεπτοί σε χαρακτήρα και με πολύ φιλότιμο. Είναι κενόδοξοι και ανάμεσά τους βρίσκονται δολοπλόκοι, ωρισμένοι παλιάνθρωποι και πολλοί αλαζόνες.

V. Ο ΚΛΗΡΟΣ

Ο ελληνικός κλήρος βγαίνει από την άγνοια και τις δεισιδαιμονίες του, χάρη στη Ρωσία

Ο κλήρος ήταν αμαθέστατος και πολύ δεισιδαίμονας. Τώρα δεν είναι. Ο Ευγένιος Βούλγαρης και ο Νικηφόρος Θεοτόκης - οι Κερκυραίοι ιερωμένοι που η αυτοκράτειρα Αικατερίνη τους τίμησε με το αξίωμα του μητροπολίτη - με το παράδειγμα και με το έργο τους έκαναν τον ελληνικό κλήρο να ντραπεί για την αμάθεια και τις δεισιδαιμονίες του. Ο πρώτος, πριν να πάει στη Ρωσία, ίδρυσε μια σχολή φιλοσοφίας στο Άγιο Όρος και μια άλλη στη Μολδαβία. Και οι δυο αποσύρθηκαν στη Ρωσία, όπου δέχτηκαν μεγάλες ευεργεσίες από την Αυτής Μεγαλειότητα την αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β', και αφιέρωσαν τον υπόλοιπο χρόνο της ζωής τους στη σύνθεση και δημοσίευση αθάνατων έργων φιλολογίας, ηθικής, φιλοσοφίας και θεολογίας.

Πώς πραγματοποιήθηκε ο στόχος

Οι συνοδικοί του Πατριαρχείου Κων/πόλεως που εκπαιδεύτηκαν στα σχολεία των δύο μεγάλων δασκάλων και κληρικών, απόχτησαν νέα και πιο ευγενική υπόσταση.

Σελ. 211
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/212.gif&w=550&h=800

Πρόοδος

Από εδώ και μπρος γίνεται ιερή υποχρέωση για τη Σύνοδο, να επιβάλλει στους νέους που μπαίνουν στις ανώτερες εκκλησιαστικές τάξεις, να αφήνουν τα ράσα και τα γένια και να ταξιδεύουν στην Ιταλία, τη Γερμανία και τη Γαλλία, με σκοπό να μάθουν σύγχρονες γλώσσες και να καταπιαστούν με τις επιστήμες και τα γράμματα.

Οι σημερινοί μητροπολίτες που σπούδασαν στο εξωτερικό

Τρεις από τους πιο γνωστούς σήμερα μητροπολίτες, ο Πρώιος της Φιλαδέλφειας (που είναι επιθεωρητής των δημόσιων σχολείων στην Κων/πολη), ο Διονύσιος των Σερρών της Μακεδονίας και ο Θεόκλητος της Σόφιας (κοντά στη Νίσσα), ταξίδεψαν πολύ και με κοσμικό ένδυμα γράφτηκαν στο πλήθος των μαθητών των πανεπιστημίων της Ιταλίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας. Κι αφού τελείωσαν τη φιλολογική τους καριέρα, επέστρεψαν στους κόλπους της εκκλησίας, για να πάρουν, σε λίγο, το αξίωμα του μητροπολίτη.

Ιερείς που μιμήθηκαν το παράδειγμά τους

Ο ιερέας Θεόφιλος, ηλικίας - σήμερα - 40 ετών απόθεσε τα ράσα του μπροστά στην Αγία Τράπεζα και άρχισε τα ταξίδια. Πήγε στην Ιταλία και στη Γαλλία, όπου σπούδασε με επιτυχία διάφορες επιστήμες. Μετά εφοδιάστηκε με πολλά βιβλία και επιστημονικά όργανα, επανήλθε στην εκκλησία, ξαναφόρεσε τα ράσα και δημιούργησε μία σχολή φιλοσοφίας στη Σμύρνη.

Ο Βενιαμίν, καθηγητής των επιστημών στις Κυδωνιές, μιμήθηκε το παράδειγμά του. Ταξίδεψε όταν ήταν διάκονος. Τώρα είναι ο επικεφαλής και η ψυχή των σπουδών που γίνονται στο εκεί σχολείο.

Παλιοί ιερείς που είναι καθηγητές, ταξίδεψαν για να μάθουν να διδάσκουν σωστά

Οι ιερείς Δανιήλ Φιλιππίδης και Νεόφυτος Βάμβας, ηλικίας - σήμερα - 50 χρονών, οι οποίοι έχουν χρηματίσει καθηγητές της φιλολογίας στη χώρα τους και στο Ιάσιο, διαπίστωσαν κάποτε με λύπη ότι αγνοούσαν την πραγματική μέθοδο διδασκαλίας. Κι αποφάσισαν να γίνουν μαθητές. Απόθεσαν τα ράσα τους και σήμερα βρίσκονται στη Γαλλία.

Αυτά τα γεγονότα και πολλά άλλα αποδείχνουν ότι μεγάλη μερίδα του ελληνικού κλήρου θα μάθει σταδιακά ότι ο κλήρος των ευρωπαϊκών εθνών είναι περισσότερο φωτισμένος. Και τότε θα προσπαθήσει να γίνει σαν κι αυτόν.

Σελ. 212
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/213.gif&w=550&h=800

VI. ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ

Η σημασία αυτής της τάξης

Η τάξη αυτή δεν υπήρχε πριν από τον πρώτο Ρωσικό πόλεμο. Σήμερα είναι πολυάριθμη και οπωσδήποτε αξίζει ιδιαίτερης εκτίμησης.

Δημόσια σχολεία

Λειτουργούν σήμερα 18 δημόσια σχολεία στην Ελλάδα, κατά το πρότυπο των μικρών Πανεπιστημίων και Λυκείων της Ιταλίας και της Γαλλίας. Τα σχολεία αυτά είναι:

• Ήπειρος: στα Γιάννινα και στα Αμπελάκια.

• Θεσσαλία: στην Τσαρίτσανη και στη Ζαγορά.

• Αττική: στην Αθήνα.

• Ακαρνανία: στη Ναύπακτο.

• Μοριάς: στο Άργος και στη Δημητσάνα.

• Αρχιπέλαγος (νησιά Αιγαίου): στην Ύδρα, στην Τήνο, στην Πάρο, στην Πάτμο και στην Κίο.

• Μικρά Ασία: στη Σμύρνη και στις Κυδωνιές.

• Άλλα μέρη: στο Άγιον Όρος, στην Κύπρο και στην Κων/πολη.

Τί διδάσκουν

Στα σχολεία αυτά διδάσκουν την ελληνική γλώσσα (αρχαία και νεότερη), στοιχεία της ιταλικής και της γαλλικής γλώσσας, ελληνική φιλολογία, γεωγραφία, ιστορία, μαθηματικά, λογική και - σ’ ορισμένες περιπτώσεις - μεταφυσική και φυσική.

Οι καθηγητές είναι Έλληνες

Οι καθηγητές όλων αυτών των σχολών είναι Έλληνες, όλοι σχεδόν σπουδασμένοι στα πανεπιστήμια και τις ακαδημίες της Ευρώπης. Η σχολή της Ύδρας έχει δυο καθηγητές Ιταλούς, που τους κάλεσαν επί τούτου, για να εκπαιδεύσουν τη νεολαία του νησιού στη ναυτική επιστήμη.

Εισοδήματα που διατίθενται για τη συντήρηση αυτών των σχολών

Κάθε σχολή έχει χρηματικές προσόδους, οι οποίες χρησιμοποιούνται για τους μισθούς των καθηγητών και για όλες τις άλλες αναγκαίες δαπάνες. Οι πρόσοδοι αυτές προέρχονται από εθελούσιες εισφορές και η διαχείρισή τους γίνεται από τους γεροντότερους της πόλης.

Σελ. 213
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/214.gif&w=550&h=800

Βιβλιοθήκες και βιβλία

Τα βιβλία που χρειάζονται αυτά τα σχολεία, τα προμηθεύονται από τα ελληνικά τυπογραφεία του Παρισιού, του Λιβόρνου, της Βενετίας, της Βιέννης και της Κων/πολης. Κάθε σχολείο έχει τη βιβλιοθήκη του.

Δωρεές προς τα σχολεία

Όλοι οι Έλληνες που έχουν μεγάλη περιουσία, ενισχύουν τα σχολεία και τους μαθητές. Οι Ζωσιμάδες, που είναι εγκατεστημένοι στη Ρωσία, ανατύπωσαν με δικά τους έξοδα όλους τους κλασσικούς και τους διένειμαν δωρεάν σ’ όλα αυτά τα ιδρύματα. Αυτό το παράδειγμα πατριωτισμού και γενναιοδωρίας προκάλεσε άμιλλα. Σήμερα όλα τα ελληνικά τυπογραφεία εργάζονται ακατάπαυστα. Κι όμως δεν επαρκούν στις παραγγελίες που τους δίνουν οι διάφοροι μεταφραστές και ερανιστές.

Αριθμός των μαθητών

Με βάση τους καταλόγους που έχω δει, μπορώ να υπολογίσω ότι το κάθε σχολείο έχει γύρω στους 200 μαθητές. Έτσι, πρέπει να υπάρχουν συνολικά 3.600 μαθητές το χρόνο (ας δεχτούμε συμβατικά 3.000).

Ενότητα και σχέσεις αυτών των ιδρυμάτων

Αυτό που δίνει ενότητα σ’ αυτά τα ιδρύματα - και αποδείχνει ότι οι επιτυχίες τους δεν μπορεί να μην επηρεάσουν την τύχη του Ελληνικού Έθνους - είναι ότι οι καθηγητές τους απολαμβάνουν της εκτίμησης των συμπατριωτών τους. Έτσι, λειτουργούν σαν στοιχείο δεσμού των συμπατριωτών τους με τους σοφούς που γνώρισαν στα ταξίδια τους και με αυτούς που τους βοήθησαν να πραγματοποιήσουν τις σπουδές τους. Όλοι αυτοί οι καθηγητές έχουν σχεδόν την ίδια εκπαίδευση και είναι πολύ δεμένοι μεταξύ τους. Ακόμα, όλοι τους διατηρούν πυκνή αλληλογραφία με τους συμπατριώτες τους που ζουν στις ξένες χώρες. Τέλος, διαμέσου των φιλολογικών εφημερίδων (δυο απ’ αυτές βγαίνουν στη Βιέννη) η επικοινωνία γενικεύεται. Η εκπαίδευση επεκτείνεται και η νεολαία διαποτίζεται ισχυρά, από αίσθημα έντονης αγάπης προς τις επιστήμες.

Πρόοδος

Με τον καιρό, και όσο ο αριθμός των μορφωμένων ανθρώπων μεγαλώνει, αναπόφευκτα θα δημιουργηθούν σε κάθε περιοχή της Ελλάδας, αναγνωστήρια, φιλολογικοί σύλλογοι και τελικά και ακαδημίες. Τα ιδρύματα αυτά διαμορφώνουν σιγά - σιγά, το δημόσιο πνεύμα και γίνονται οι εστίες απ’ όπου ξεκινάει αυτή η ηθική επίδραση πάνω στο λαό, η οποία είναι γνωστή με τον όρο «αυτοκρατορία της κοινής γνώμης».

Σελ. 214
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/215.gif&w=550&h=800

Πολιτικά αποτελέσματα

Ως τα σήμερα, οι εχθρικές προς την Τουρκία δυνάμεις, με σκοπό να κατευθύνουν το ελληνικό λαϊκό κίνημα στους σκοπούς τους, αναζήτησαν τυχαία ορισμένους Έλληνες, οι οποίοι υποτίθεται ότι θα είχαν επιρροή και εκτίμηση στο λαό. Από δω και μπρος δεν είναι ζήτημα τύχης, γιατί οι ανθρωποι αυτοί υπάρχουν, ζουν και σήμερα, και μπορούν να τους χρησιμοποιήσουν. Είναι οι ιερωμένοι και οι επιστήμονες.

Άλλοτε υπήρχαν ελάχιστοι τέτοιοι ανθρωποι. Κι απ’ αυτούς, ο καθένας είχε επιρροή μόνο στο γενέθλιο χώρο του η στον τόπο που ζούσε. Σήμερα αποτελούν μια πολυάριθμη κατηγορία, καλά οργανωμένη, που έχει ηγέτες, οι οποίοι ασκούν ευρύτερη εξουσία σ’ όλη την τάξη των μορφωμένων, αλλά -τελευταία -και στον ίδιο το λαό. Οι ηγέτες αυτοί είναι οι πατριάρχες, οι μητροπολίτες, οι καθηγητές και γενικά όλοι οι Έλληνες που μπορούν να κρατούν την πένα στο χέρι και που δεν αγνοούν την τέχνη της καλής ομιλίας.

Χαρακτήρας των επιστημόνων

Οι Έλληνες επιστήμονες, που συγκροτήθηκαν πρόσφατα κατά το τέλειο πρότυπο των Ευρωπαίων σοφών, έχουν γενικά ένα χαρακτήρα, τον οποίο είναι εύκολο να διακρίνει κανείς. Λίγο εγωϊστές, άπληστοι για δόξα, συχνά φτωχοί, και πολλές φορές παθιασμένοι για χρήμα. Μα πέρα από αυτά, οι Έλληνες σοφοί είναι καλοί πατριώτες, επειδή δεν έχουν πατρίδα.

VII. ΕΜΠΟΡΟΙ

Η αλληλοσύνδεση των εμπορικών οίκων στις ξένες χώρες

Όλοι οι εμπορικοί οίκοι των Ελλήνων στην Τουρκία, έχουν σύνδεση με καταστήματα που βρίσκονται στις πιο εμπορικές χώρες της Ευρώπης. Η Ρωσσία, η Αυστρία, η Ιταλία, η Γαλλία και η Ολλανδία τους καλοδέχτηκαν και τους κρατάνε ακόμα.

Στη Ρωσία υπάρχουν γύρω στους 800 ελληνικοί εμπορικοί οίκοι, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει ν’ απασχολούν κάπου 4.000 - 5.000 ψυχές.

Στην Αυστρία, στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιωσήφ, υπήρχαν περίπου 85.000 Έλληνες και σήμερα φτάνουν τις 90.000.

Στη Βενετία, την Αγκόνα και την Τεργέστη πρέπει να υπολογίσουμε ότι ζουν πάνω από 3.000 Έλληνες και 4.000 στο Λιβόρνο και στη Νεάπολη της Ιταλίας.

Στην Ολλανδία υπάρχουν περίπου 100. Στη Γαλλία πολλοί ταξιδιώτες και κάπου 100 εγκατεστημένοι. Στη Μασσαλία βρίσκονται δυο ελληνικοί εμπορικοί οίκοι.

Σελ. 215
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/216.gif&w=550&h=800

Ολοι οι Έλληνες που βρίσκονται στο εξωτερικό διαφυλάσσουν την ιδέα για επιστροφή στη χώρα τους

Παρόλο που ένα μέρος από τους ανθρώπους αυτούς έχει δημιουργήσει σημαντική περιουσία στον τόπο όπου διαμένει, όλοι μαζί σαν σύνολο, δεν έχουν πάψει να νιώθουν, σαν εκπατρισμένοι. Στον τόπο τους έχουν συγγενείς, που κι αυτοί κάνουν εμπόριο, κι έτσι οι καλές εμπορικές σχέσεις ενισχύουν τις συγγενικές.

Οι εμπορικοί οίκοι Νάκος, Χατζημιχάλης και Δαρβάρης στην Ουγγαρία, έχουν ο καθένας τους, χρονιάτικο εισόδημα πάνω από 150.000 ολλανδικά φιορίνια.

Οι Ζωσιμάδες της Μόσχας, οι Μαρούτσοι, οι Καραγιάννηδες, οι Παπαδόπουλοι στη Βενετία, και πολλοί άλλοι, είναι το ίδιο πλούσιοι. Κι όμως, παρόλο που ασκούν εμπόριο, θεωρούν τους εαυτούς τους ξένους στις χώρες όπου έχουν τις περιουσίες τους.

Φυτώριο των Ελλήνων εμπόρων

Όλοι οι εμπορικοί οίκοι του εξωτερικού έχουν Έλληνες πράκτορες. Πρόκειται για νέους ανθρώπους, οι οποίοι στέλνονται στη μητέρα - πατρίδα. Αυτοί είχαν έλθει στο εξωτερικό χωρίς καν να γνωρίζουν τη γλώσσα της χώρας όπου κατευθύνθηκαν και μόλις και μετά βίας μπορούσαν να κρατήσουν τα εμπορικά κατάστιχα. Με το χρόνο έμαθαν εκεί ξένες γλώσσες και διαμόρφωσαν τις συνήθειες και την πρακτική εμπειρία του εμπόρου. Κι όταν δίνουν αποδείξεις για την ικανότητά τους, τότε στέλνονται στην πατρίδα σαν εμπορικοί πράκτορες και τη θέση τους στο εξωτερικό καταλαμβάνουν άλλοι.

Πώς αποκαθίστανται στον τόπο τους

Όταν αυτοί γυρνούν στον τόπο τους, είναι κιόλας εμποροι. Παρόλο που δεν έχουν κεφάλαια, είναι εντολοδόχοι και μπορούν μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα να ανοίξουν δικό τους εμπορικό οίκο. Τα κέρδη του εμπορίου της Ανατολής είναι πολύ μεγάλα. Μα αυτό που κάνει αυτά τα κέρδη ακόμα πιο σημαντικά στα χέρια των Ελλήνων, είναι ότι ξέρουν να τα κρατάνε καλά. Στη χώρα τους δεν υπάρχουν ευκαιρίες για σπατάλες, πράγμα που τους υποχρεώνει να αποταμιεύουν. Αλλά κι αν υπήρχαν κάποιες τέτοιες ευκαιρίες, δε θα τολμούσαν να επωφεληθούν, για να μην προκαλέσουν την απληστία του Τούρκου.

Γενικός χαρακτήρας των εμπορων

Το πάθος του πλούτου κι ιδιαίτερα του χρυσού, πνίγει κάθε άλλο αίσθημα στην ψυχή τους. Σ’ αυτήν την αρχή πρέπει ν’ αποδοθεί και ο μειωμένος πατριωτισμός μερικών Ελλήνων εμπόρων.

Η περιουσία τους είναι σχεδόν όλη μετατρέψιμη, κινητή, και μπορούν να

Σελ. 216
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/217.gif&w=550&h=800

τη μεταφέρουν παντού για να ξεκινήσουν νέα επιτυχημένη καριέρα. Οι Τούρκοι σήμερα επιτρέπουν κάθε είδους τέχνη που θα συσσώρευε χρυσό. Σ’ ένα καλοδιοικημένο κράτος οι τέχνες έχουν κι ένα όριο. Και το όριο αυτό το βάζουν οι νόμοι.

Αλλά πρέπει ν’ αποδόσουμε και δικαιοσύνη σ’ αυτήν την τάξη. Στα τελευταία χρόνια ξεχωρίζει και με ορισμένα έργα. Ένα μέρος των ποσών που διατίθενται για τα σχολεία, προέρχονται από τα ταμεία των εμπόρων.

VIII. ΝΑΥΤΙΚΟΙ

Αριθμός των ελληνικών πλοίων

Οι Έλληνες έχουν 5.000 εμπορικά πλοία, που είναι κατασκευασμένα στα νησιά του Αρχιπελάγους (Αιγαίου) και σ’ όλη σχεδόν την υπόλοιπη Ελλάδα. Η κατασκευή τους τελειοποιείται από χρόνο σε χρόνο. Οι Έλληνες έμαθαν αυτήν την τέχνη στα ναυπηγεία της Κωνσταντινούπολης, κάτω από τη σοφή διεύθυνση του Λε Μπρυν (Le Brun).

Αριθμός ναυτών

Και τα 5.000 πλοία βρίσκονται σε κίνηση και θα πρέπει να υπολογίσουμε ότι σ’ αυτά δουλεύουν γύρω στους 50.000 ναύτες το χρόνο. Ο υπολογισμός έγινε από Άγγλους πράκτορες το 1803. Και φαίνεται ακριβής, γιατί τα Ιόνια Νησιά, με τους 280.000 κατοίκους που είχαν στα χρόνια της Ιόνιας Δημοκρατίας, διέθεταν 500 εμπορικά πλοία, στα οποία απασχολούνταν 5.000 ναύτες. Σ’ αυτόν τον αριθμό δεν περιλαμβάνονταν τα μικρά σκάφη που κινούνταν ανάμεσα στα μικρά λιμάνια των νησιών και προς τα λιμάνια της Ηπείρου και του Μόριά.

Περιουσία των ναυτικών

Οι Έλληνες ναυτικοί κερδίζουν πολλά χρήματα, που τα σπαταλούν στα λιμάνια που προσεγγίζουν. Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν αρκετοί που έχουν μεγάλες περιουσίες. Κι αυτοί είναι οι Σπετσιώτες και οι Υδραίοι.

Η αξία τους

Κατά την κρίση των Άγγλων, οι Έλληνες είναι οι καλύτεροι ναυτικοί της Ευρώπης, αλλά και οι περισσότερο δύσκολοι σε πειθαρχία. Η φύση τους έχει δόσει αυτόν το χαρακτήρα. Και η ανεξαρτησία μέσα στην οποία ζουν, τους προδιαθέτει κακά απέναντι σε οποιαδήποτε στρατιωτική πειθαρχία.

Σελ. 217
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/218.gif&w=550&h=800

Η τύχη τους

Ο Καπουδάν Πασάς και το τουρκικό ναυτικό τους καταπιέζουν. Και οι συνεχείς καταπιέσεις τους κάνουν να καταριώνται την τύχη τους και - πολλοί απ’ αυτούς - ν’ αναζητούν υπηρεσία στη Ρωσία.

Ο χαρακτήρας τους

Γενικά είναι καλοί και θαρραλέοι. Ο στολίσκος του Λάμπρου Κατσώνη το απόδειξε. Σήμερα βρίσκονται στην υπηρεσία των Άγγλων, που είναι πολύ ευχαριστημένοι απ’ αυτούς. Τούς κατηγορούν για αμοραλισμό. Κι αντί για άλλη απάντηση οι Έλληνες λένε: «Αν οι ναυτικοί των άλλων χωρών έχουν αποκτήσει μεγάλη φήμη, οι αυστηροί νόμοι κάτω από τους οποίους υποτάσσονται, είναι προς όφελος τους. Εμείς δεν έχουμε νόμους, ούτε κυβέρνηση. Κι όμως το ναυτικό μας ανθεί».

IX. ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ

Διαφορά αν άμεσα σε εργαζόμενους και στρατιώτες

Όλοι οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα έχουν όπλα και είναι σε θέση να τα χρησιμοποιούν με γενναιότητα. Αλλά εκείνοι οι οποίοι προορίζονται ιδιαίτερα - από την παιδική τους ηλικία -για τη χρήση των όπλων, δεν ασχολούνται με καμιά άλλη εργασία και εξασφαλίζουν τα έσοδά τους από τους αφέντες που τους χρησιμοποιούν σαν στρατιώτες.

Αριθμός των στρατιωτών

Οι ανθρωποι που είναι γνωστοί ως αρματολοί, αποτελούν έναν όγκο που μπορεί να υπολογιστεί σε 100.000 ψυχές. Στην πλειοψηφία τους είναι ορεσίβιοι. Βρίσκονται στην υπηρεσία των Τούρκων πασάδων και των Ελλήνων φεουδαρχών, της Ηπείρου, της Ακαρνανίας και του Μόριά. Η τιμητική φρουρά και ο στρατός της Μολδαβίας και της Βλαχίας, παλιότερα απαρτιζόταν από τέτοιους ανθρώπους.

Ο χαρακτήρας τους

Σε πολλές περιπτώσεις αυτοί οι ανθρωποι έδοσαν αποδείξεις εκπληκτικής αξίας, σταθερότητας και πίστης. Μπορεί κανείς να τους οδηγήσει και στο θάνατο, τον οποίο αντιμετωπίζουν με παλικαριά. Αλλά για να το πετύχει κάποιος αυτό πρέπει να κερδίσει την εμπιστοσύνη τους. Πρέπει να τους γνωρίσει σε βάθος, να τους μιλήσει τη γλώσσα τους, να τους παρακαλέσει με καλό τρόπο, να κερδίσει την υπόσχεσή τους και να τους ξυπνά διαρκώς το φιλότιμο.

Σελ. 218
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/219.gif&w=550&h=800

Τί κάνουν οι Άγγλοι

Οι Άγγλοι έχουν σήμερα ορισμένα συντάγματα κάτω από τις διαταγές τους. Τα έχουν οργανώσει στη Ζάκυνθο και στην Κεφαλονιά. Η πλειοψηφία των ανδρών και οι καπεταναίοι είναι Έλληνες, ενώ οι ανώτεροι αξιωματικοί είναι Άγγλοι, που ντύθηκαν με ελληνικά ρούχα και μιλούν τέλεια την ελληνική γλώσσα.

Εκείνοι που βρίσκονται στην υπηρεσία των Γάλλων στην Κέρκυρα, φτάνουν μόλις τους 500. Υπάρχουν και άλλοι, που παλιότερα, ήταν στην υπηρεσία της Ρωσίας.

X. Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΟΥ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Οι Τούρκοι μεταχειρίζονται καλύτερα τους Έλληνες. Οι λόγοι.

Η τουρκική διακυβέρνηση ήταν δεσποτική και βάρβαρη ως τις αρχές της βασιλείας του Σελίμ Β΄. Κάποιος Τούρκος ελληνικής καταγωγής, γνωστός με το όνομα Βαλιδέ Κεσκάγια (δηλαδή επιμελητής της περιουσίας της βασιλομήτορας) είπε στο σουλτάνο ότι θα ήταν έξω από το συμφέρον του να στερήσει τη Ρωσική Αυτοκρατορία από την αφοσίωση των Ελλήνων. Και για το σκοπό αυτό, θα έπρεπε η Τουρκία να παραχωρήσει στους Έλληνες όλα όσα τους παραχωρούσε και η Ρωσία. Ο σουλτάνος είχε την καλωσύνη να κάνει δεκτή αυτήν την παρατήρηση. Όλοι γνωρίζουν το χατ - σερίφ με το οποίο επέτρεψε στους Έλληνες να κτίσουν δημόσια σχολεία στην Τουρκία, ακόμα και στην Κων/πολη. Την ίδια εποχή στη Ρωσία καταργήθηκε το Σώμα των Ευελπίδων Ελλήνων.

Πλεονεκτήματα των Ελλήνων

Το Πατριαρχείο και η Ιερά Σύνοδος εξασφάλισαν - με παρέμβαση της Πύλης - μια καλύτερη οργάνωση και το Ελληνικό Έθνος άρχισε να ζει ένα είδος ύπαρξης, στα πλαίσια του νόμου.

Εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη ένα ελληνικό τυπογραφείο και πολλοί νέοι Φαναριώτες ταξίδεψαν στην Ευρώπη, με έξοδα της τουρκικής κυβέρνησης.

Ο σημερινός σουλτάνος ακολουθεί την ίδια τακτική

Ο θάνατος του σουλτάνου Σελίμ δεν άλλαξε σε τίποτα το σύστημα. Ο σημερινός σουλτάνος φαίνεται να κυβερνάει μέσα στα ίδια πλαίσια. Και απόδειξη γι’ αυτό είναι η εγκύκλιος του Ελληνικού Πατριαρχείου, που κυκλοφόρησε

Σελ. 219
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/220.gif&w=550&h=800

πρόσφατα. Η εγκύκλιος ενθαρρύνει την ίδρυση φιλολογικών ιδρυμάτων που δημιουργούνται από Έλληνες, και δίνει εντολές στα δημόσια σχολεία η διδασκαλία να γίνεται μόνο στα ελληνικά.

Οι Έλληνες δεν είναι λιγότερο δυστυχείς

Παρ’ όλα αυτά, τις φιλάνθρωπες ιδέες του σουλτάνου δεν τις συμμερίζονται όλοι οι πασάδες. Κι ακριβώς γι’ αυτό, παρά τα παραπάνω προνόμια, η τύχη των Ελλήνων δεν είναι λιγότερο κακή.

Χαρακτηριστικά που πρέπει να προσεχτούν

Κάποιος τολμηρός πρότεινε στην τουρκική κυβέρνηση, να δεχτεί τους Έλληνες, σε σημαντικές θέσεις της διοίκησης και του στρατού. Χωρίς αυτήν -υποστήριξε - την εσωτερική τάξη, δεν είναι δυνατό να δημιουργηθεί ρωμαλέα πολιτική και δεν είναι δυνατό να ανακοπεί η επίδραση των ξένων.

Το σχέδιο αυτό έγινε δεκτό. Το πρόσωπο που έδοσε αυτήν τη συμβουλή ανταμείφθηκε με χρήμα και ανέλαβε την υποχρέωση να μη μιλήσει σε κανένα σχετικά με την πρότασή του. Σε άλλη εποχή, θα είχε κρεμαστεί αμέσως εκείνος που θα τολμούσε να συλλάβει μια τέτοια ιδέα.

XI. ΤΙ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΓΑΛΛΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΟΥΝ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ

Πάντοτε η Γαλλία ήθελε ν’ αποσπάσει τους Έλληνες από τη Ρωσία

Τα ταξίδια που έκαναν στην Ελλάδα οι Γκυ, Σουαζέλ-Γκουφιέ, Σονίνι, Ολιβιέ και πολλοί άλλοι Γάλλοι σοφοί, ποτέ δεν ήταν καθαρά φιλολογικά. Ήταν ταξίδια για να γνωρίσουν τους Έλληνες, να δημιουργήσουν σχέση μαζί τους και να πείσουν ότι η Ρωσία δε θα μπορούσε ποτέ να τους απελευθερώση από τους Τούρκους.

Τί δημιούργησε η επανάσταση

Η επανάσταση έκανε κάτι περισσότερο. Έφερε τα γαλλικά στρατεύματα στα Ιόνια Νησιά και σε διάφορα σημεία του τουρκικού εδάφους, τα οποία κρατούσαν ακόμη κάτω από την κυριαρχία τους οι Βενετοί. Η κατοχή της Μάλτας και η εκστρατεία της Αιγύπτου αναθέρμαναν τις ελληνικές ελπίδες και πολλοί Έλληνες αφοσιώθηκαν στη Γαλλία. Μερικοί ακολούθησαν τα γαλλικά στρατεύματα, όταν αυτά υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν την Αίγυπτο και τα Ιόνια Νησιά. Και - ακόμα - χρησιμοποιήθηκαν στο στρατό και στη διοίκηση.

Οι γέροντες και οι σοφοί μισθοδοτήθηκαν και μερικοί μηχανορράφοι στάλθηκαν στους τόπους τους για να μεγαλώσουν τον αριθμό των οπαδών της Γαλλίας.

Σελ. 220
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/221.gif&w=550&h=800

Οι Έλληνες που μισθοδοτούνται από τη Γαλλία και η προσφορά τους

Ανάμεσα σ’ εκείνους που μισθοδοτήθηκαν από τη Γαλλία περιλαμβάνονται ο Κοραής από τη Σμύρνη, διακεκριμένος σοφός, ο Κοδρικάς, οι Στεφανόπολι κ.ά. Είναι ανθρωποι που η πένα τους δουλεύει ακατάπαυστα για να τραβήξει στη Γαλλία όλους εκείνους τους νέους που θέλουν ν’ ασχοληθούν με τις επιστήμες και τη φιλολογία. Αυτή η νεολαία είναι ευπρόσδεκτη εκεί. Η κυβέρνηση την προστατεύει και την ενθαρρύνει. Οι μορφωμένοι κολακεύουν τη Γαλλία. Τα νεοελληνικά είναι της μόδας και τα μιλούν καλά πολλοί Γάλλοι.

Πλεονεκτήματα από τη σημερινή θέση των Γάλλων στην Κέρκυρα και στην Ιλλυρία

Η θέση των Γάλλων στην Κέρκυρα και στις ιλλυρικές επαρχίες ευνοούν την επικοινωνία με την Ελλάδα και έτσι οι σχέσεις με τους εκεί πληθυσμούς διατηρούνται εκπληκτικά έντονες.

Πώς ο αυτοκράτορας Ναπολέοντας ασχολείται με την Τουρκία

Ο αυτοκράτορας Ναπολέοντας ασχολείται πολύ προσεχτικά με την Τουρκία. Αδιάκοπα στέλνει εκεί, σαν ταξιδιώτες, ανθρώπους μεγάλης αξίας από στρατιωτική άποψη, αλλά - κατά διαστήματα - και κατασκόπους, ιντριγκαδόρους και τοιχοδιώκτες.

Ταξιδιώτες

Ανάμεσα στους ταξιδιώτες είναι και κάποιος Σαλβατορί (Salvatory), Ιταλός στην καταγωγή, που μιλάει πολύ καλά τις ανατολικές γλώσσες. Πρόσφατα ο άνθρωπος αυτός έφτασε στη Βενετία από τη Δαλματία. Στο σπίτι όπου έμεινε έγινε γνωστό πώς ερχόταν από την Τουρκία, επειδή είχε ανατολίτικες συνήθειες. Τον ρώτησαν, αλλά οι απαντήσεις του δημιούργησαν ένα μυστήριο.

Σε κάποιο γράμμα που γράφτηκε από τον κύριο Μπαρμπιέ Ντε Μποκάζ (Barbier de Bocage) σε κάποιον Έλληνα της Βιέννης, αυτός ζητά πληροφορίες για κάποιον κύριο Κουζινί (Cousinis), πρόξενο της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη. Ο πρόξενος φαίνεται πολύ μορφωμένος άνθρωπος. Γνωρίζει τ’ αρχαία ελληνικά, αλλά μιλάει και τα νεοελληνικά. Εγκατέλειψε τη θέση του για να πάει στη Γαλλία. Στο ταξίδι του πέρασε από τον καινούργιο δρόμο, το γνωστό με τ’ όνομα « Ιλλυρικός». Κατά τις αρχές του Οκτωβρίου αναχώρησε από το Παρίσι για να επιστρέψει στη θέση του. Ο Μπαρμπιέ ντε Μποκάζ πίστευε πώς ο κ. Κουζινί βρισκόταν στη Βιέννη και του έστειλε γράμματα μέσω του Έλληνα φίλου του. Στον τελευταίο έγραφε πώς θα έπρεπε να κάψει τα γράμματα αυτά αν ο κ. Κουζινί είχε πάρει άλλο δρόμο για να φτάσει στην Κων/πολη. Η

Σελ. 221
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/222.gif&w=550&h=800

καθυστέρηση του κ. Κουζινί δίνει την εντύπωση ότι αυτός ανήκει στη συνοδεία του στρατηγού Σεμπαστιανί και ότι για το λόγο αυτό δεν πέρασε από τη Βιέννη.

Στρατιωτικοί χάρτες της Τουρκίας

Ο κ. Μπαρμπιέ ντε Μπογκάζ εργάζεται τρία χρόνια τώρα, για τη σύνθεση ενός στρατιωτικού χάρτη ολόκληρης της Τουρκίας. Και επειδή είναι απαραίτητο να εξακριβώνει τις αποστάσεις χωρίς να εκτεθεί, στέλνει πεζοπόρους ταξιδιώτες στα διάφορα μέρη, οι οποίοι κρατάνε το χρόνο κατά τις μετακινήσεις τους από το ένα μέρος στο άλλο. Επίσης συγκεντρώνει πληροφορίες από διάφορες πλευρές. Μου έτυχε να διαβάσω μια αλληλογραφία, που δεν αφήνει καμιά αμφιβολία για τα παραπάνω.

Στατιστικοί πίνακες της Τουρκίας

Ο κ. Μπεσσιέρ (Bessieres), ο οποίος είναι τώρα πρόξενος της Γαλλίας στη Βενετία, το 1807 κάλεσε κοντά του πολλούς μορφωμένους Έλληνες που βρίσκονταν στη Βιέννη. Ήθελε να τους συμβουλευθεί σχετικά με μια στατιστική εργασία, την οποία ετοίμαζε. Είχε συγκεντρώσει πολύ καλές πληροφορίες, τις επιβεβαίωσε και συνέθεσε πίνακες με βάση τους οποίους φαίνονταν τα εφόδια κάθε είδους που θα μπορούσαν να πάρουν οι Γάλλοι από κάθε περιοχή, ακόμα και από κάθε χωριό της Τουρκίας (και ειδικώτερα της Ελλάδας).

Έλληνες της Βιέννης επιλέχτηκαν ν’ ακολουθήσουν τους Γάλλους στην Κέρκυρα

Την εποχή εκείνη ο Μπεσσιέρ ονομάστηκε αυτοκρατορικός επίτροπος στην Κέρκυρα. Κάλεσε λοιπόν και τους Έλληνες της Βιέννης να τον ακολουθήσουν, υποσχόμενος σ’ αυτούς αντιμισθία και άλλα πλεονεκτήματα. Εκείνοι αρνήθηκαν με διάφορα προσχήματα. Προτίμησαν τη ζωή που έκαναν στη Βιέννη και δεν παρασύρθηκαν από τις υποσχέσεις του Μπεσσιέρ.

Ο αρχιμανδρίτης Δαλματίας στη Γαλλία

Ο Έλληνας αρχιμανδρίτης Δαλματίας έκανε ένα ταξίδι στη Γαλλία. Εκεί δέχτηκε πολλές ευεργεσίες. Και κυκλοφόρησαν φήμες ότι θα τον έκαναν και μητροπολίτη.

Σχέδιο για Ελληνική Εκκλησία στα ορια της Ιλλυρίας

Οι Έλληνες ιερείς που βρίσκονται στη Δαλματία παίρνουν επιμισθία. Η Γαλλική Κυβέρνηση σκέφτεται να ιδρύσει Ελληνική Εκκλησία στα όρια της Ιλλυρίας και να τραβήξει εκεί τον αρχιμανδρίτη Γαζή (ιερέα της μικρής ελληνικής

Σελ. 222
https://kapodistrias.digitalarchive.gr/published/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/var/www/html/ikapo/published/uploads/book_files/5/gif/223.gif&w=550&h=800

εκκλησίας της Βιέννης). Ταυτόχρονα, σκέφτεται να μεταφερθεί στο Καρλστάτ το τυπογραφείο που διαθέτει αυτός και οι συνεργάτες του. Αυτός ο αρχιμανδρίτης εκδίδει μια φιλολογική εφημερίδα και ασχολείται με τη σύνθεση ενός καινούργιου λεξικού. Οι συνεργάτες του ασχολούνται με τη μετάφραση επιστημονικών και φιλολογικών έργων από τα γερμανικά και τα γαλλικά στη νεοελληνική γλώσσα. Το ίδρυμα αυτό προστατεύεται από την αυστριακή αυλή, που του παρέχει τα μέσα για μια έντιμη ύπαρξη. Οι Έλληνες της Βιέννης βλέπουν στα σχέδια της γαλλικής κυβέρνησης την πιθανότητα κάποιων μελλοντικών πλεονεκτημάτων, αλλά αποφάσισαν να μείνουν εκεί, απολαμβάνοντας εκείνα που ήδη έχουν.

Έλληνες και Ιλλυριοί μαθητές στη Στρατιωτική Σχολή του Παρισιού

Λέγεται ότι ο αυτοκράτορας Ναπολέοντας έχει δεχτεί στις στρατιωτικές του σχολές, νέους από την Ιλλυρία και την Ελλάδα. Ισχυρίζονται πώς οι Ιλλυριοί, διακόσιοι τον αριθμό, έφυγαν ανοικτά από τον τόπο τους για τη Γαλλία, ενώ οι Έλληνες στρατεύτηκαν μυστικά από Γάλλους πράκτορες και αναχώρησαν για τη Γαλλία, για να τοποθετηθούν στο Πρυτανείο. Μένει να εξετάσουμε αν όλα αυτά δεν είναι υπερβολές.

Η γνώμη των Ελλήνων που ζουν στη Γαλλία για το διορισμό του Σεμπαστιανί

Όλα τα στοιχεία αποδεικνύουν, για τους Έλληνες οπαδούς της Γαλλίας, ότι ο Ναπολέοντας έχει σκοπό να τους ελευθερώσει από τους Τούρκους. Σ’ αυτήν την έξαψη των πραγμάτων θα πρέπει ν’ αποδοθεί ο ενθουσιασμός με τον οποίον ανήγγειλαν το διορισμό του στρατηγού Σεμπαστιανί. Ένα γράμμα από το Παρίσι, τον Οκτώβριο, γραμμένο από Έλληνα στους συνεργάτες του που βρίσκονται στη Βιέννη, περιέχει τη φράση: «Ο Σεμπαστιανί, ο φίλος των Ελλήνων, αναχώρησε. Σε λίγο θα σημάνει η πιο ευτυχισμένη ώρα. Ο Θεός ας τον ευλογεί».

Το γαλλικό κόμμα στην Ελλάδα

Το γαλλικό κόμμα δεν μπορεί να πάρει ευρύτητα στην Ελλάδα μια και ο κλήρος στέκεται ανοικτά πολέμιός του. Ο κλήρος αυτός μπορεί ν’ αλλάξει γνώμη. Τα ταξίδια των ιερωμένων στην Ιταλία και στη Γαλλία αξίζουν κάποιας προσοχής.

XII. ΤΙ ΚΑΝΕΙ Η ΑΓΓΛΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΕΙ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ

Ταξίδια των Άγγλων και σκοπός τους

Οι Άγγλοι κάνουν πολλά ταξίδια στο εσωτερικό της Ελλάδας. Τα ταξίδια

Σελ. 223
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Αρχείον Ιωάννου Καποδίστρια, τ. Ζ΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Σελίδα: 204

    la permission de visiter les couvents du Mont Athos et des lettres de recommandation pour les abbès et pour les métropolitains. Ils justifièrent cette demande en annonçant qu’ils se proposaient à s’instruire profondément des principes et des rites de la religion grecque. Ils ont obtenu ces lettres. Ils voyagèrent. Habillés en moines, ils firent un long séjour au Mont Athos. Dans leur tournée en Grèce ils gagnèrent la confiance de plusieurs archevêques.

    Avantages de la position des Anglais dans les îles de Zante et de Céphalonie

    En occupant les îles de Zante et de Céphalonie les Anglais ont eu en vue d’y établir le centre de leurs relations avec les Grecs. La position en est très avantageuse. Ils en profitent avec beaucoup de sollicitude.

    Projet politique des Anglais

    Leur système politique à l’egard des Turcs paraît être connu. Tant que le gouvernement turc pourra se soustraire à la dépendance française, les Anglais sont intéressés à le soutenir. Aussitôt que la France voudra s’emparer de ce gouvernement, les Anglais ont le projet d’occuper toutes les îles, la Morée et touts les côtes maritimes.

    Les Grecs ne peuvent pas être dévoués aux Anglais

    Les Grecs soupçonnent ce projet. De là il résulte que leur attachement à l’Angleterre ne tient qu’aux avantages temporaires qu’elle leur procure. Elle les paye grandement. Son ministre à Constantinople leur accorde une protection ouverte. Ce sont deux moyens bien sûrs pour gagner leurs services, jamais leur confiance et leur dévouement.

    Anecdote qui prouve l’importance que les Grecs donnent aux apparences

    Avant la dernière guerre entre l’Autriche et la France un voyageur anglais fit un long séjour à Vienne. Il lia connaissance avec les Grecs lettrés qui se trouvent dans ce pays. Il étudia la langue grecque et se procura plusieurs renseignements sur l’état de la Grèce. La partie de laquelle il s’occupait particulièrement, c’était la rédaction d’un catalogue dans lequel il inscrivait les noms et les signalements caractéristiques des hommes les plus distingues et influents, qui se trouvent dans les diverses contrées de la Grèce. Par ce moyen indirect, il fit entendre que son gouvernement pouvait être dans le cas d’avoir besoin de leurs services. Ce qui flatta infiniment l’ammour-propre et de ceux, qui sont à Vienne et de ceux, qui sont en Grèce.